independence day
“चाह नहीं में सुरबाला के गेहनोमे गूंथा जाऊ,
चाह नहीं प्रेमिमालामे बिंधप्यारी को ललचाऊ……
मुझे तोड़ लेना वनमाली उस पथ पर तुम देना फेंक,
मातृभूमि पर शीश चढाने जिस पर जाये वीर अनेक | “
એક હિન્દી કવિના આ ગીતમાં એક પુષ્પ પોતાની ઈચ્છાને વ્યક્ત કરે છે. તે ન તો કોઈ સુંદર સ્ત્રીનું આભૂષણ બનવા માંગતું, કે ન તો પ્રેમીમાળામાં ગૂંથાવા માંગતું, કે ન તો ઈશ્વરના મસ્તક પર રહેવા માંગતું…..તે પુષ્પ તો કેવળ માતૃભૂમિ માટે પોતાના પ્રાણ ન્યોછાવર કરવાવાળા વીરોના ચરણોના સ્પર્શથી ધન્ય થવા માંગે છે ! તો આપણે તો મનુષ્ય છીએ. ભારતના સ્વાતંત્ર્યની ખુશી આપણને તો વિશેષ હોવી જોઈએ. આ આઝાદી આપણને અનેક નર-નારી રત્નોના બલિદાનથી મળી છે. આઝાદીની કિંમત અમૂલ્ય છે. આઝાદ ભારત જે શહીદોના રક્તથી સિંચિત છે, એ શહીદી હરહંમેશ આપણા માનસપટ પર અંકિત થયેલી હોવી જોઈએ. આઝાદી કાયમ રહે તે માટે આપણે કૃતસંકલ્પ બની હંમેશા રાષ્ટ્રસેવાર્થે તન, મન અને ધનથી તત્પર રહેવું જોઈએ. તેથી જ કોઈકે કહ્યું છે :

“जिस्म का हर कण हे ,वतन के लिए ,

जिन्दगी ही हवन हे , वतन के लिए | “

15th-august-comment-004

ખૂબજ પ્રાચીન રાષ્ટ્ર એવા ભારત માટે રાષ્ટ્રીયતાની કલ્પના નવી તો નથી જ. તેમ છતાં બ્રિટીશ શાસનની મીક્તિની ઘટનાએ આપણી રાષ્ટ્રીયતાને નવો પરિવેશ અને નવી તાજગી બક્ષી છે. આ જ કારણે લોકો પરંપરાગત ધાર્મિક અને સામાજિક પર્વોની સાથે રાષ્ટ્રીય પર્વોને ખૂબજ ઉત્સાહથી મનાવે છે. આ રાષ્ટ્રીય પર્વો દેશના ગૌરવનું સન્માન કરનારા પર્વો છે. તે આખા રાષ્ટ્રના ઐતિહાસિક મહત્વના દિવસો છે. આપણા રાષ્ટ્રીય પર્વોનો સંબંધ એ મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ અને વ્યક્તિઓથી છે જે ભારતની સ્વતંત્રતા અને પ્રગતિ સાથે ગહેરાઈથી જોડાઈ ગયા છે. રાષ્ટ્રીય પર્વો પ્રાંતીયતા, સાંપ્રદાયિકતા, જાતીયતાના બંધનથી મુક્ત હોય છે. રાષ્ટ્રના બધા નાગરિકો તેને રાષ્ટ્રીય એકતાના પ્રતિક રૂપે ધૂમધામથી ઉજવે છે. અને પોતાનો રાષ્ટ્ર પ્રેમ પ્રગટ કરે છે.
રાષ્ટ્રીય પર્વો પાછળ કંઈક વિશેષ ઘટનાઓ હોય છે. આ પર્વોને ઉજવીને આપણે કેટલીક ઐતિહાસિક અથવા રાષ્ટ્રીય ઘટનાઓની યાદોને અમર રાખી શકીએ છીએ. આવી ઘટનાઓ પ્રેરણાદાયી અને સંદેશ આપનારી હોય છે. દેશના મુક્તિ યુધ્ધમાં પોતાના જન કુર્બાન કરનાર હજારો શહીદોને પોતાના દેશમાં સંપૂર્ણ સ્વરાજ્યના સ્વપ્નો હતા. લોકપ્રિય નેતા લોકમાન્ય તિલકે ઘોષણા કરી…….
‘ स्वराज्य हमारा जन्मसिध्ध अधिकार है | ‘
આ ઘોષણાને 1921 ના વર્ષમાં આ જ દિવસે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના લાહોર મેં. પં. જવાહરલાલજીની અધ્યક્ષતામાં મળેલા અધિવેશનમાં પૂર્ણ સ્વરાજ્યનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો. ત્યારથી તે દિવસ દેશની આઝાદીના મતવાલોના હૃદયમાં મુક્તિનું પર્વ બની ગયું હતું. આઝાદીની મંજિલ સુધી પહોંચવા માટે બલિદાન આપવું પડે કે મહાત્માજીના નેતૃત્વમાં સ્વાધીનતા આંદોલનો કરવા પડે તે માટે લોકો હરહંમેશ તૈયાર રહેતા. ત્યારે લોકોના હૃદયમાં એક જ ભાવના હતી ‘યે સિર જાવે તો જાવે , પર આઝાદી ઘર આવે.’
” जब भारत माँ ने पुकारा , फिर मुड़के देखा ना दुबारा ,
सिने में थी उनके गोली, जुबा पे थी जय हिंद की बोली |”
શક્તિથી સમર્થ એવા મહાન સપૂતોની કિંમતે ભારત દેશને 1947 ની 15 મી ઓગષ્ટે આઝાદી મળી. તેથી તેને ‘ સ્વાતંત્ર્ય દિન ‘ તરીકે ઊજવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પ્રજાસત્તાક દિન 26 મી જાન્યુઆરી, ગાંધી જયંતી, તિલક જયંતી, બાલદિન (જવાહરલાલ નેહરુની જન્મ જયંતી), શહીદ દિન, એકતા દિન (ઇન્દિરા ગાંધી જયંતી), શિક્ષક દિન (રાધાકૃષ્ણનની જન્મ જયંતી), વગેરે…..પર્વોને પણ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉત્સાહથી ઉજવીએ છીએ.

indian-flag1

15 મી ઓગષ્ટે આપણો દેશ અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી સ્વતંત્ર થયો. હજારો શહીદોના બલિદાનો પછી ભારતની 150 વર્ષોની ગુલામીની મજબૂત સાંકળો આ દિવસે જ તૂટી હતી. 1947 ના તે ધન્ય દિવસે ભારતની ધરતી પર સ્વતંત્રતાનો સૂરજ ઉગ્યો હતો. દર વર્ષે વર્ષાઋતુની સુંદર મોસમમાં ભારતની કોટિ – કોટિ પ્રજા આ દિવસને ઉત્સાહભેર મનાવે છે. આ પવિત્ર દિવસે વહેલી સવારે પ્રભાત ફેરિયો નીકળે છે. દેશ ભક્તિ ગીતોથી સમગ્ર દેશનું વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠે છે. દેશના તમામ કાર્યાલયોમાં આ દિવસે જાહેર રજા આપવામાં આવે છે. આખા દેશમાં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓ (રાજ્ય સરકારો, જિલ્લા, તાલુકા અને ગ્રામ પંચાયતો) દ્વારા ધ્વજ વંદનના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. પોલીસ દળો અને ફોજના સૈનિકોની પરેડ રાખવામાં આવે છે. રાષ્ટ્ર ગીતો તેમજ રાષ્ટ્રની ભાવાત્મક એકતા પ્રદર્શિત કરનારા નાટકોની સ્પર્ધાઓ યોજાય છે. લોકો પોતાના મકાનોને સુશોભિત કરે છે. રેડિયો અને દૂરદર્શન પર રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમોનું પ્રસારણ હોય છે.
મુખ્ય કાર્યક્રમ 15 મી ઓગષ્ટની પ્રભાતવેળાએ રાજધાની દિલ્લીમાં પ્રધાનમંત્રી લાલ કિલ્લા પર રાષ્ટ્ર ધ્વજ ફરકાવીને રાષ્ટ્રને સંબોધિત કરે છે. પ્રધાનમંત્રીના આ પ્રજાજોગ સંદેશનું ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવે છે. આ સંદેશમાં તેઓ સામાન્યત: તેમની સરકારની પાછલા વર્ષની સિદ્ધિઓ વર્ણવે છે, મહત્વના મુદ્દાઓ જણાવે છે અને વધુ પ્રગતિ તથા વિકાસ માટે દેશને હાકલ કરે છે. વડાપ્રધાન આઝાદીની ચળવળના નેતાઓને શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે. અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનિઓને યાદ કરે છે. ભારતની સંસ્કૃતિક વિવિધતાનું પ્રદર્શન, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે દેશે કરેલી પ્રગતિ વગેરેની ઝાંખી, ભારતની શસ્ત્ર તાકાતનું નિદર્શન અને દેશના સુરક્ષા દળોની પરેડ આ ઉજવણીનું અભિન્ન અંગ છે.
રાષ્ટ્રીય પર્વો રાષ્ટ્ર માટે પ્રેરણાના સ્ત્રોત છે. તેનાથી રાષ્ટ્રની એકતા અને અખંડિતતાની ભાવના દ્રઢ થાય છે. સમગ્ર રાષ્ટ્ર એક રંગે રંગાઈ જાય છે. જેના પવિત્ર ખૂનથી આ દેશના બાગને વિકસાવ્યો હતો, તે શહીદોની પવિત્ર યાદ આ પર્વો અપાવે છે. દેશભક્તિ, ત્યાગ, તપસ્યા અને બલિદાનની ગૌરવગાથાને હંમેશા તાજી કરાવનાર આ પવિત્ર પર્વો આપણા રાષ્ટ્રીય પર્વો છે. દરેક ભારતીયના દિલની આરઝૂ કે તમન્ના દેશની આન, શાન અને ગૌરવને સદાકાળ અમર બનાવવાની હોય છે !

happy-independence-day-to-all

“वतन पर मिटनेवाले अमर हो जाते हे ,

वो शहीद ए वतन कहलाते हे ,

तिरंगे की शान इनके दम पर हे ,

इतिहास को नाज़ इन पर हे | ”

‘સ્વતંત્ર ભારત ! તારી જય હો, વિજય હો !’

જવાબ છોડો